انتخاب ماسک تنفسی مناسب چگونه است و چرا تا این حد مهم است؟

انواع ماسک های فیلتردار: چگونه ماسک مناسبی انتخاب کنیم

در این مطلب در مورد انتخاب ماسک تنفسی مناسب صحبت می کنیم. انواع ماسک ها را بررسی خواهیم کرد و سعی کنیم کاربرد هر یک را به اختصار توضیح دهیم. انتخاب ماسک تنفسی مناسب برای محافظت از آلودگی ها حیاتی است. صرف ماسک زدن از شما محافظت نمی کند بلکه باید از ماسک مناسب در فضای مناسب  استفاده نمایید.

ماسک های تنفسی عناوین مختلفی دارن مثل ماسک فیلتر دار ، ماسک سه لایه یا پرستاری و جراحی و غیره. ولی به طور کلی از لحاظ شکل ظاهری ماسک ها به دو دسته کلی تقسیم می شوند :

• ماسک تمام صورت

به ماسک های تنفسی ای گفته میشود که تمام اجزای صورت از جمله دهان ، بینی و حتی چشم ها را پوشش بدهد و موارد استفاده آنها معمولا محیط هایی با آلودگی خیلی بالا یا بحرانی . مثل پتروشیمی و .. است

• ماسک نیم صورت

به ماسک هایی گفته میشود که فقط اجزای تنفسی خارجی را پوشش بدهد یعنی دقیقا دهان و بینی ( نکته !! لطفا اگه ماسک می زنین حتما کاملا روی دهان و بینی بزنید – بینی بسیار مهم است.

ماسک های نیم صورت، خود به 3 دسته تقسیم می شوند:

• ماسک های ساده سه لایه  ( که با اسم های مختلفی شناخته میشوند مثل ماسک پرستاری ، ماسک پزشکی – ماسک کاغذی و … )
• ماسک های فیلتر دار
• ماسک های کارتریج دار

ماسک های سه لایه

این نوع ماسک ساده ترین نوع ماسک است ، معمولا هیچ فیلتری در این ماسک وجود ندارد .ظاهر ساده مستطیل شکل دارد .به همان میزان که استفاده از این ماسک ساده و راحت است ، تاثیر خاصی هم روی فیلتر کردن آلودگی ندارد . در حقیقت حتی اگر لایه فیلتری هم توی این ماسک موجود باشد به دلیل شکل و فرم این ماسک ها همیشه از بالا و پایین ماسک آلودگی وارد سیستم تنفسی می شود. بنابراین به صورت ساده می توان گفت تقریبا هیچ وقت انتخاب ما برای ماسک تنفسی در محیط آلوده نمی تواند باشد!

هر چند به دلیل قیمت ارزان و استفاده آسان آنها بسیار رایج هستند. اما اگر هدف شما پیشگیری از آلودگیست کاربردی ندارند.

ماسک های فیلتردار

ماسک های فیلتر دار شکل های مختلفی دارند ولی به طور کلی میشود آن ها رو به دو دسته سوپاپ دار و بدون سوپاپ دسته بندی کرد

یک نکته مهم رو همین جا باید توضیح بدیم : اون زائده ای که روی بعضی از ماسک های می بینین سوپاپه ( فیلتر نیست ) متاسفانه به اشتباه جا افتاده که این فیلتره ، نه این یک سوپاپ یه طرفه ست – کار سوپاپ اینه که موقع بازدم باز بشه تا هوای داخل ماسک رو تخلیه کنه و موقع دم بسته بشه تا هوا از لایه های فیلتری ( خود بدنه ماسک ) وارد شود.

ماسک های فیلتردار  حالت های مختلفی دارن مثل سوپاپ دار ، سوپاپ جلو ، تاشو ولی این حالت ها مهم نیست دو مسئله مهم در این ماسک ها وجود دارد.

• نوع فیلتر
• فیت شدن ماسک

مورد اول یعنی نوع فیلتر – این مورد خیلی مهمه چون به هر حال ما از ماسک استفاده می کنیم که جلوی آلودگی رو بگیریم معمولا ماسک های فیلتردار چند لایه دارند ( اگر یک ماسک رو ببرید میشه لایه های مختلف رو دید) . لایه های بیرونی (یعنی لایه اول و آخر) معمولا از پارچه اسپان ابند درست میشن این لایه خیلی کار فیلتری انجام نمیده بیشتر یک لایه بهداشتیه که باعث میشه ، تماس ماسک با صورت حساسیت ایجاد نکنه (اسپان باند همون لایه ایه که باهاش لباس بیمارستانی تولید می کنند.

و اما مورد دوم، ماسک فیلتر دار چون باید آلودگی هوا رو فیلتر کنه پس باید خوب روی صورت فیت یشه به طوریکه از بالا و پایین و اطرافش درز نداشته باشه که هوای آلوده مستقیم وارد سیستم تنفسی بشه معمولا مشکل ماسک ها قسمت بلایی روی بینی هست که چون ماسک برای صورت هر کسی به طور اختصاصی تولید نمیشه کار سختیه که کاملا فیت بشه بعضی از ماسک ها از فنر ، بعضی از ابر و بعضی ها هم از چسب برای این کار استفاده می کنند .مهم نیست که از چه وسیله ای برای این کار استفاده بشه مهم اینه که ماسک روی صورت شما خوب فیت شود.

لایه های داخلی ماسک

لایه های داخلی معمولا فیلتری هستند .سه نوع لایه فیلتری مهم داریم.

• ملت بلون : معمول ترین لایه فیلتری که در ماسک ها استفاده میشه ملت بلون هست که تقریبا در تمام ماسک های فیلتر دار وجود داره این لایه می تونه ذرات آلاینده نسبتا درشت رو جذب کنه ولی ذرات زیر 1 میکرون از این لایه عبور می کنن.
• نانو الیاف : یک لایه فیلتری تقریبا جدید هست که می تونه ذرات زیر 1 میکرون رو هم جذب کنه .
• کربن فعال : لایه کربن فعال میتونه تو جذب گاز ها و بخارات شیمیایی موثر باشه.

برای آلودگی هوای شهری بهتره که ماسک فیلتر دار هم لایه ملت بلون رو داشته باشه و هم لایه نانو الیاف ولی لایه کربن اکتیو برای محیط هایی که آلاینده شیمیایی دارن مناسبه مثلا آرایشگاه های زنانه

ماسک کارتریج دار

ماسک های کارتریج دار نیم صورت معمولا برای محیط های با آلودگی بالا مثل کارخانجات استفاده میشن با توجه به اینکه مصرف عمومی نداره ما خیلی اینجا بهش نمی پردازیم.

در پایان اگر بخوایم به صورت خلاصه بگیم برای آلودگی هوا و استفاده شخصی از ماسک بهتره از ماسک های فیلتر دار استفاده کنیم (ماسک سه لایه کش دار مناسب نیست ).برای محافظت بیشتر بهتره از ماسکی استفاده کنیم که هم لایه ملت بلون داشته باشه و هم نانو الیاف و اینکه خیلی مهمه که ماسک روی صورت خوب فیت بشه.

به نظر شما چه موارد دیگری را هنگام خرید یک ماسک تنفسی باید بدانیم؟