وبلاگ نانوپاک
آلاینده های شیمیایی محیط کار چگونه است
نمونه برداری از آلاینده های شیمیایی محیط کار
آلاینده های شیمیایی محیط کار عبارتند از : گازها و بخارات، مواد معلق (جامد: گرد و غبار و فیوم های جوشکاری و الیاف- مایع: میست و مه). آئروسل ها بر حسب ورود به دستگاه تنفسی به سه دسته قابل تنفس، توراسیک و قاب استنشاق تقسیم میشوند. آئروسل های قابل تنفس با اندازه ذرات تقریبی 100 میکرون قادرند در هر نقطه از دستگاه تنفسی اعم از راه های تنفس فوقانی، میانی و تحتانی ته نشین شوند. توراسیک با اندازه تقریبی 30 میکرون می توانند در هر نقطه از راه های هوایی و ناحیه کیسه های هوایی ته نشین گردند. آئروسل های قابل استنشاق با اندازه تقریبی 10 میکرون می توانند تا انتهایی ترین حبابچه های ریوی و منطقه تبادل گازی ریه نفوذ کنند.
نمونه برداری از هوا، بخشی از فرآیند ارزشیابی مواجهه است که هدف آن تعیین مواجهه فرد یا گروهی از افراد با عوامل شیمیایی، فیزیکی و بیولوژیکی می باشد. منابع این عوامل شامل عوامل طبیعی، فرآیند های صنعتی، منازل، کشاورزی، تخریب ساختمانها، محل های دفع زباله، آزاد شدن ناگهانی مواد، وقایع تروریستی و … است.
نمونه برداری از هوا چگونه صورت می گیرد
نمونه برداری از هوا در محیط کار، گاهی توسط مامور بازرسی جهت بررسی تطابق شرایط با قوانین انجام میشود. یک سری سوال قبل از نمونه برداری بایستی در نظر گرفته شود. اینکه از کجا و از محیط کار چه کسانی بایستی نمونه برداری کنیم. فواصل زمانی نمونه برداری چقدر باید باشد و چند عدد نمونه و چه حجمی از هوا را باید نمونه گیری کنیم.
در مورد محل نمونه برداری می توان گفت که از نزدیکترین نقطه به کارگر، فضای محل کار و منبع آلاینده بایستی نمونه برداری انجام شود. نمونه برداری از نزدیکترین نقطه به کارگر، از منطقه تنفسی کارگر (نیمکره های به شعاع 30 سانتیمتر با مرکزیت بینی که جلوی صورت و شانه است) انجام میشود.
چه چیزی اندازه گیری می شود
برای نمونه برداری محیطی (فضای محل کار)، سطوح آلاینده در نواحی خاص بصورت پیوسته، دوره ای یا در زمان های خاص و یا در محل هایی که احتمال نشت آلاینده اندازه گیری میشود. اهداف آن شامل اندازهگیری میزان انتشار آلاینده از منبع، تشخیص فوری نشتی، ارزیابی اثربخشی سیستم تهویه موضعی می باشد.
برای نمونه برداری اولویت هایی را در نظر میگیرند که این اولولیت با 2 عامل رتبه بندی در معرض قرارگیری و رتبه بندی اثرات سلامتی مشخص میشود. در برخی موارد تعداد کارگران در مواجهه هم میتواند عامل مهمی باشد.
در مورد فواصل زمانی نمونه برداری، اگر مواجهه کارگر نزدیک به حد عمل یا بیشتر از آن باشد، هر 2 ماه یکبار و اگر مواجهه بیشتر از حد استاندارد باشد، هر ماه بایستی نمونهبرداری انجام شود.
تعداد نمونه بستگی به هدف نمونهبرداری دارد. اگر هدف تعیین مواجهه کارگران باشد و تراکم آلاینده زیاد باشد، یک نمونه و اگر تراکم آلاینده نزدیک به حد مجاز باشد، 3 تا 5 عدد نمونه نیاز است. ولی اگر هدف تعیین اثربخشی روشهای کنترلی باشد، دو نمونه کافی است (در حالت روشن و خاموش بودن دستگاه).
روش های استاندارد نمونه برداری از آلاینده های هوا
- نمونه برداری آنی: این نمونه برداری در یک محل مشخص از کارگاه در زمان معین در مدت کوتاهی بین 2 الی 3 دقیقه انجام میگیرد. بعلت اینکه در این نمونهبرداری حجم نمونه گرفته شده بندرت از یک لیتر تجاوز میکند، بایستی روش تجزیه آنقدر حساس باشد تا بتوان مقادیر آلودگی را در حد TLV در یک لیتر هوا مشخص کرد. امتیاز این روش نمونه برداری این است که حداقل و حداکثر تراکم آلودگی را در محیط کار در وقت و محل معینی تعیین میکند. در صورتیکه ترکیب آلودگی یکنواخت است، میتوان تراکم آلودگی را در زمان نمونهبرداری بدست آورد. در مواردی که ترکیب آلودگی یکنواخت نیست، با استفاده از چندین نمونه در زمان و مکانهای مختلف میتوان میزان انتشار آلودگی را تعیین کرد.
- نمونه برداری مداوم: در مواردی که ترکیب آلودگی یکنواخت نیست و لازم است حجم زیادی از نمونه آلوده کننده هوا تعیین شود، از نمونهبرداری مداوم استفاده میشود. بطوریکه در یک مدت زمان معین نمونه هوا مداوماً گرفته میشود و در نتیجه میانگین تراکم مواد آلوده کننده بدست میآید. اگرچه با این روش حداکثر تراکم آلودگی در محیط کار بدست نمیآید و فقط میتوان میانگین تراکم آلودگی را در محیط کار بدست آورد.
تجهیزات نمونه برداری
- ظرف نمونه برداری: این ظروف یا بسترهای نمونهبرداری برحسب حالت ماده آلودهکننده انتخاب میگردند و انتخاب آنها ارتباط مستقیمی با هدف نمونهبرداری، حساسیت روش تجزیه آزمایشگاهی و … دارد.
- دستگاه مکنده هوا: این دستگاهها شامل انواع پمپ ها و وسایلی هستند که بنحوی جهت جمعآوری آلودهکنندههای محیط کار بر روی محلولهای جاذب، صافی و … بکار میروند.
- وسایل اندازه گیری حجم و شدت جریان: زمانی که مقدار نسبتاً زیادی از هوا برای تعیین مقدار آلوده کنندهای نمونه برداری می گردد. بایستی حجم هوائی که از داخل بستر نمونه برداری عبور کرده مشخص شود. با دانستن آن محاسبات مربوط تراکم آلودگی در واحد حجم انجام شده ، با استانداردها مقایسه کرد.
شیوه های نمونه برداری
دو شیوه اصلی برای نمونه برداری و جمع آوری آلاینده های هوا وجود دارد که شامل نمونه برداری فعال یا دینامیک و نمونه برداری غیر فعال می باشد. در روش اول ، از یک حرکت دهنده هوا استفاده می شود. (پمپ) و حجم معینی از هوا در فشار و درجه حرارت معین از روی جاذب استفاده می شود . در روش دوم از هیچ گونه پمپ یا به حرکت در آورنده هوا استفاده نمی شود . در این روش آلاینده های هوا برد بر اساس پدیده انتشار به درون نمونه بردار وارد شده و به دام می افتد.
